Opracowanie - dr.n.med. Dorota Szostak- Węgierek

Czy wiesz, że odpowiedni sposób żywienia podczas ciąży …. 

…. może ułatwić Twojemu dziecku…..

…optymalny rozwój fizyczny

      Z licznych badan naukowych wiadomo, że dobrze zbilansowana dieta ułatwia optymalny rozwój płodu. Niewystarczające spożycie energii, prowadzące do nadmiernej szczupłości przed ciążą (BMI< 18,5 kg/m²) i niedostatecznego przyrostu masy ciała podczas ciąży, może być przyczyną zbyt małej masy urodzeniowej dziecka. Z kolei nadmierne żywienie, nadwaga i otyłość przed ciążą, a także nadmierny przyrost masy ciała podczas ciąży może skutkować zbyt dużą masą urodzeniową.

      Duże znaczenie dla prawidłowego rozwoju wewnątrzmacicznego dziecka ma także pełne pokrycie zapotrzebowania na wszystkie składniki odżywcze. Do tych szczególnie ważnych należą: białko, foliany, witamina A, tiamina (witamina B₁), żelazo, cynk, magnez i wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny n-3. Sugeruje się również, że nadmierne spożycie  niektórych składników odżywczych, zwłaszcza izomerów trans kwasów tłuszczowych  (powstających podczas przemysłowego utwardzania tłuszczów roślinnych, obecnych często w dużych ilościach w twardych margarynach, tłuszczach cukierniczych, przemysłowo wytwarzanych ciastkach, czekoladach i batonikach, a także w chipsach, fast-foodach i zupach w proszku), i prawdopodobnie także tłuszczów nasyconych, może spowodować spowolnienie fizycznego rozwoju płodu. Podobne działanie ma także duże spożycie kofeiny zawartej w kawie i mocnej herbacie.

      Niedobór folianów w diecie kobiety planującej ciążę i w początkowym okresie ciąży może przyczynić się do powstania wady układu nerwowego dziecka. Dlatego już na 3 miesiące przed ciążą i w pierwszym jej trymestrze, poza stosowaniem dobrze zbilansowanej diety, zaleca się suplementację kwasem foliowym w dawce 0,4 mg dziennie. Dla uniknięcia wad cewy nerwowej, a także innych wad rozwojowych, duże znaczenie ma zapobieganie matczynej nadwadze i otyłości, niedoborowi witaminy B₁₂, cynku i jodu, a także absolutna rezygnacja z picia alkoholu. Należy też pamiętać, że wady wrodzone mogą być spowodowane także nadmiernym spożyciem, przekraczającym 3000 mcg dziennie, aktywnej postaci witaminy A, czyli retinolu. Poza niektórymi suplementami witaminowymi, duże ilości retinolu zawarte są w wątróbce. Kobieta ciężarna nie powinna więc jej spożywać. Unikanie wątróbki uzasadnione jest też zazwyczaj dużym jej skażeniem chemicznym. Jest to bowiem narząd, w którym metabolizowane są różne toksyczne substancje.

…lepszy rozwój intelektualny

      Bardzo duże znaczenie dla rozwoju mózgu i siatkówki oka płodu ma odpowiednie spożycie kwasów z rodziny n-3, a zwłaszcza kwasu dokozaheksaenowego (DHA). Jest coraz więcej dowodów na to, że dzieci, których matki podczas ciąży spożywały odpowiednią ilość DHA  lepiej rozwijają się intelektualnie i osiągają lepsze wyniki w nauce, cechują się lepszą ostrością widzenia i lepszym widzeniem przestrzennym.

      Duży wpływ na rozwój mózgu ma także pełne pokrycie zapotrzebowania na jod.  Podstawowe znaczenie ma zupełna rezygnacja z picia alkoholu.

…osiągnięcie lepszego stanu zdrowia w dzieciństwie i w późniejszym okresie życia

      Osoby, które w płodowym okresie swego życia rozwijały się prawidłowo osiągając optymalną masę urodzeniową, po urodzeniu, w niemowlęctwie, dzieciństwie, a także w wieku dorosłym, na ogół cieszą się lepszym zdrowiem. Są zazwyczaj bardziej odporne na infekcje, przede wszystkim systemu oddechowego. Duże znaczenie dla rozwoju układu immunologicznego (odpornościowego) płodu ma zwłaszcza odpowiednie spożycie przez matkę cynku i witaminy A. 

      Pełne pokrycie zapotrzebowania matki na wapń i witaminę D wiąże się z lepszym uwapnieniem kości u dziecka, co jest pierwszym  krokiem w zapobieganiu osteoporozie w późniejszym okresie życia.

…uniknięcie chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy w wieku dorosłym

      Coraz więcej jest dowodów na to, że optymalny rozwój wewnątrzmaciczny, umożliwiający uniknięcie zarówno zbyt małej jak i nadmiernej masy urodzeniowej, może w dużym stopniu chronić przed pojawieniem w późniejszym życiu nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, podwyższonego stężenia cholesterolu we krwi, choroby niedokrwiennej serca, zawału serca, a także udaru mózgu. Ponadto w ostatnich latach pojawiają się doniesienia naukowe sugerujące, że wysokie stężenie cholesterolu we krwi matki podczas ciąży, często wynikające z błędów żywieniowych, może zwiększać u dziecka podatność na rozwój miażdżycy i rozwijających się na jej tle chorób sercowo-naczyniowych. 

…w dużym stopniu zapobiega wystąpieniu podczas ciąży lub łagodzi przebieg........

...niedokrwistości

      Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest częstym problemem u kobiet w wieku rozrodczym, a szczególnie powszechna jest w okresie ciąży. Ponieważ może ona zaburzyć przebieg ciąży i utrudnić prawidłowy rozwój płodu, niezwykle ważne jest jej zapobieganie i leczenie. Duże znaczenie dla jej uniknięcia ma właściwa dieta. Należy także pamiętać, że na prawidłowe wytwarzanie krwi, poza żelazem, duży wpływ ma także odpowiednie spożycie folianów i witaminy B₁₂. 

…  nadciśnienia tętniczego

      Nadciśnienie tętnicze może towarzyszyć nadwadze i otyłości i może pojawić się już przed ciążą. Może też rozwinąć się w dopiero w jej trakcie (tzw. nadciśnienie indukowane ciążą). Stan ten jest zazwyczaj niekorzystny dla przebiegu ciąży, a także dla zdrowia dziecka. Dlatego tak dużą wagę przywiązuje się do jego wczesnego wykrywania i skutecznego leczenia. Odpowiednia dieta, cechująca się przede wszystkim właściwym spożyciem sodu, zawartym między 1500 a 2000 mg dziennie, a także odpowiednim spożyciem potasu, może do pewnego stopnia zapobiec nadciśnieniu i łagodzić jego przebieg, a także zapobiegać jego powikłaniom. Szczególnie ważne dla profilaktyki następstw nadciśnienia ciążowego wydaje się być pełne pokrycie zapotrzebowania na takie składniki odżywcze jak: foliany, witaminy antyoksydacyjne (witamina E, C, prowitamina A, czyli beta-karoten), witaminę B₁₂, wapń, cynk i magnez.

… cukrzycy

      Zaburzenia metabolizmu węglowodanów i cukrzyca są u kobiet ciężarnych spotykane coraz częściej. Mogą pojawić się już  przed ciążą. W wielu przypadkach jednak cukrzyca rozwija się dopiero w czasie ciąży, jako tzw. cukrzyca ciążowa. Cukrzyca może zaburzyć zarówno przebieg ciąży, jak i rozwój dziecka. Wiele przypadków tej choroby podczas ciąży jest spowodowanych nadmiernym żywieniem, nadwagą i otyłością, a często też zbyt małą aktywnością fizyczną.  Poprzez stosowanie odpowiedniej diety można w dużej mierze cukrzycy zapobiegać i łagodzić jej przebieg. 

…. jest  także ważny dla….

… uniknięcia przedwczesnego porodu

      Dobrze zbilansowana dieta, zapewniająca odpowiednią ilość wszystkich niezbędnych składników pokarmowych, a zwłaszcza folianów, witamin A i B₁₂, wapnia, żelaza, cynku, magnezu i kwasów tłuszczowych n-3, odgrywa ważna rolę w zapobieganiu przedwczesnemu porodowi. Duże znaczenie ma także unikanie nadwagi i otyłości.

… prawidłowego jego przebiegu

      Nadwaga matki i nadmierny przyrost masy ciała podczas ciąży mogą być  przyczyną zbyt dużej masy urodzeniowej dziecka, trudności w czasie porodu i niejednokrotnie konieczności wykonania cięcia cesarskiego. Może też sprzyjać nasilonemu krwawieniu po porodzie i utrudniać gojenie się rany poporodowej. Odpowiednie spożycie cynku odgrywa ważna rolę dla uniknięcia porodu po terminie, nieefektywnych skurczów macicy w czasie porodu, a także przedłużonego jego trwania i krwotoku w jego trakcie

… oraz dla zapobiegania problemom podczas karmienia piersią

      Nadwaga i otyłość u matki może powodować trudności w rozpoczęciu i utrzymaniu laktacji. Unikanie niedoborów pokarmowych już podczas ciąży i odpowiednie spożycie nienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza z rodziny n-3, i jednoczesne unikanie izomerów trans kwasów tłuszczowych, jest bardzo ważne dla zapewnienia optymalnego składu pokarmu podczas późniejszego karmienia piersią. 

… a ponadto może Tobie ułatwić…..

… utrzymanie dobrego stanu zdrowia

      Odpowiednio zbilansowana dieta podczas ciąży jest niezwykle istotna także dla zdrowia samej matki. Ułatwia uniknięcie niedoborów pokarmowych i wynikających z nich późniejszych zagrożeń dla zdrowia, jak niedokrwistość, obniżona gęstość kostna, czy hipowitaminozy.

… uniknięcie obniżonego nastroju po porodzie

      Obniżony nastrój, a nawet depresja, jest częstym problemem u kobiet po porodzie. Sprzyjają temu n niedobory pokarmowe, zwłaszcza kwasów tłuszczowych n-3, folianów i żelaza. Dobrze zbilansowana dieta może w znacznej mierze tym stanom zapobiec.

… zapobieganie nadwadze i otyłości

      Dobrze zaplanowane żywienie podczas ciąży może zapobiec nadmiernemu przyrostowi masy ciała, a więc nadwadze i otyłości.

… a także ich powikłaniom, takim jak cukrzyca i choroby sercowo-naczyniowe

      Jak wiadomo, nadwaga i otyłość w wielu przypadkach może po latach prowadzić  do zespołu metabolicznego, na który składają się zaburzenia tolerancja glukozy i cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, podwyższone stężenie we krwi triglicerydów i tzw. „złego” cholesterolu, a obniżenie stężenia „dobrego” cholesterolu. Wszystkie te stany mogą z czasem spowodować rozwój chorób sercowo- naczyniowych. Tak więc zapobieganie nadwadze i otyłości, które czasami rozwijają się podczas ciąży, ma także dla zdrowia samej matki bardzo duże znaczenie.

      Dla zdrowia matki bardzo ważne jest także zapobieganie i odpowiednie leczenie cukrzycy ciążowej, a także nadciśnienia indukowanego ciążą. Zaburzenia te, nawet jeśli ustąpiły po porodzie, mogą zwiększyć u kobiety ryzyko pojawienia się chorób sercowo-naczyniowych w przyszłości. Tak więc odpowiednie postępowanie w zakresie ich profilaktyki ma istotne znaczenie nie tylko dla dziecka, ale także i dla matki.